CHUYỆN NGƯỜI ĐI TÌM CÔNG LÝ

Ở một xứ sở nọ, họ gọi là xứ thiên đường hay thần tiên. Ở đó rất lắm con đường và chúng thực vòng vèo, khó đi, nhưng chỉ có một đích đến, là tòa lâu đài nguy nga của kẻ cai trị xứ ấy.

Nhưng chưa một ai được thấy mặt nó thế nào mà chỉ mô tả qua lời kể của những người dân khốn khổ ở nơi đây. Vì kẻ cai trị đó độc tài, tàn ác và luôn trung thành đến mù quáng với một cuốn sách duy nhất mà kẻ này đang tìm kiếm trong đó thứ quyền lực nhằm hiện thực chúng để cai trị hữu hiệu hơn đối với đám dân thường ngu muội và cam chịu của mình.

Một hôm, có một người tên Lẽ Phải, ở nơi khác đến bị lạc và bị kẻ cai trị đó bắt giam và đem nhốt trong ngục tối.

Rồi một ngày nọ, có một người ở xứ sở khác đến tìm kiếm và làm sao thương thuyết với tên cai trị kia. Nơi anh ở là nơi mà người ta gọi là giãy chết, nơi của bất công, nguy hiểm, nơi không có tự do, không có con đường nào khác là rồi sẽ dẫn đến xứ thiên đường này.

Người ấy tên là Công Lý. Khi đến nơi. Anh liền hỏi một người dân trông khá giản dị gần đó:
- Ông, hãy làm ơn chỉ cho tôi biết nơi có Lẽ Phải được không? Tôi là người ở nơi khác mới đến.

Người dân kia thật thà chỉ dẫn:
- Cũng không khó lắm. Để tìm được Lẽ Phải, anh hãy rẽ trái, nhớ là chỉ luôn rẽ trái. Nhưng đầu tiên, anh hãy chuẩn bị một chiếc phong bao hoặc một chiếc túi thật to, bỏ vào trong đó càng nhiều thứ có giá trị càng tốt. Sau khi anh rẽ trái 4 lần mà từng lần vuông góc với nhau. Anh cứ thế đi thẳng. Đến khi gặp một người gác cổng tên là Tòa Án. Hãy đưa chiếc phong bao này cho họ và họ sẽ chỉ cho anh biết nơi có Lẽ Phải.

Nghe thấy vậy, Công Lý mừng lắm. Theo chỉ dẫn, anh đã đi với khí thế hừng hực và tin rằng mình sẽ sớm tìm được Lẽ Phải đã bị tên cai trị tàn ác kia bắt giam mà không một lý do.

Nhưng đi mãi, đi mãi, anh vẫn không thấy tới những ngã rẽ như người dân kia chỉ dẫn. Trên con đường ấy, con đường rất dài dẫn anh đi gần như khắp xứ thần tiên này, anh đã gặp rất nhiều cảnh đói khổ của người dân nơi đây. Nhiều người bị hà hiếp, cái ác thì hoành hành khắp nơi. Anh không biết làm cách nào để giúp hết được cả xứ sở thiên đường đầy xót xa trước mắt kia. Trong khi, chúng dân vẫn phải tôn thờ và xưng tụng kẻ cai trị tàn ác và hà khắc kia là đức cứu thế chúng sinh, cho chúng cuộc sống và sự cai trị ôn hòa, tốt đẹp hôm nay.

Anh đành lòng đi tiếp, dù lương thực đã hết, mọi tài sản có giá trị đã đem giúp dân và bán hết để chi tiêu, vậy là anh gần như khánh kiệt, nhưng vẫn phải giữ nguyên chiếc phong bao căng tròn kia để tìm ra Lẽ Phải mà anh tin đang ở rất gần.

Anh đi mà sức lực đã kiệt. Thời gian thấm thoắt gần 10 năm. Sau 4 lần rẽ vuông góc, anh đến được một cánh cổng và có người đàn ông đứng gác ở đó có tên là Tòa Án.

Anh liền vui mừng và như quên hết mọi mệt nhọc, đói khát đã qua. Anh hồ hởi hỏi:
- Anh là Tòa Án có phải không? Người canh gác Lẽ Phải?
Người đàn ông nhanh nhảu trả lời:
- Nơi này duy chỉ có ta là người ngươi đang tìm kiếm.

Như đã biết trước sự tình. Người gác cổng này lại nói tiếp:
- Có người nhờ người chuyển một chiếc túi đầy cho ta?
Anh liền chợt sực nhớ ra và vui vẻ đáp lời:
- Ngài đúng là tiên tri như biết cả mọi việc. Của ngài đây. Tất cả là vậy. Xin gửi tới ngài.

Người gác cổng đưa tay đón lấy chiếc túi nặng trĩu với vẻ rất vui mừng.
Người mang tên Công Lý nhìn kỹ nụ cười và thấy quen quen như của 10 năm trước đã gặp ở chính xứ này và tại nơi này.

Ngẫm nghĩ một lúc, anh nhận ra, chính ông ta là người chỉ đường năm nọ cho mình. Anh liền nghiêm mặt lại và hỏi ngay:
- Vẫn là ông? Tại sao ông làm mất thời gian, tiền của và sức khỏe của tôi, trong khi tôi trở về chỗ cũ và vẫn chỉ gặp ông?
Người gác cổng lạnh lùng một cách mánh khóe:
- Trong lúc anh đi, tôi đã được chỉ định làm người đứng đây chờ anh. Đừng nóng nảy như vậy.
Công Lý liền quát lên:
- Vậy đừng để mất thời gian thêm nữa. Hãy cho tôi gặp và thả Lẽ Phải ra ngay đi thôi.

Nguời gác cổng cầm túi đồ liền quay lưng lại, mở cánh cửa ra, đi vào, rồi đóng khép vội và ném vọng lại một câu văng vẳng:
- Ngươi tìm nhầm chỗ rồi. Lẽ Phải không có ở đây. Người cai trị đã thủ tiêu nó trước khi cảnh cửa này tồn tại.

Công Lý nghe đến thế, liền đột quỵ và cũng tức tưởi ra đi.
Người dân nơi đây thương tiếc khôn nguôi, đem Công Lý đến chôn cạnh Lẽ Phải ở gần ngay cánh cửa của tên gác Tòa Án ấy.

Hai ngôi mộ vô danh, không được ghi tên theo lệnh của kẻ cai trị đã ban bố từ khi Y tái lập nên xứ này.

nguồn: https://www.facebook.com/luatsuluanle/posts/1656913651219080

Chị cả Bống

nguồn: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=580645085410384&set=a.314656078675954.1073741825.100003946942475&type=1

"CHỊ CẢ BỐNG" _ số báo bị thu hồi, ra ngày 6/8/2004, Minh họa Thành Chương.



CHỊ CẢ BỐNG

Truyện ngắn

Chiều tà. Một người đàn ông phóng như ngựa phi nước đại về phía tây thành phố. Nơi ấy có nhà tù. Nhà tù có cái tên rất đẹp: "Hoà khí". Tới cổng gác, ông ta trình thẻ căn cước cho lính canh. Lính canh dẫn ông ta vào văn phòng. Một người đứng tuổi đeo kính trắng, nhận hồ sơ rồi bảo:

- Dẫn xuống khu nhà chờ. Đợi thẩm tra hồ sơ, ba tuần sau có kết quả.

Lính canh lại dẫn ông ta đi. Khu nhà chờ gồm vài chục dãy nhà cấp bốn xập xệ và rêu mốc. Rất đông người ở kín các gian phòng. Đàn ông, đàn bà, già trẻ lớn bé đủ cả. Điều kiện sinh hoạt rất tồi tệ, song không ai ta thán. Đơn giản là họ chỉ ở tạm đây có vài tuần. Từ khi lập ra khu nhà chờ này, không lúc nào vơi người. Ngày nào cũng có người đi, lại ngày nào cũng có người đến. Giống như người đàn ông kia, mọi người chờ thẩm tra hồ sơ, nếu đủ tiêu chuẩn sẽ được vào tù. Tiêu chuẩn đơn giản, nhưng không phải không kỹ càng. Chỉ những người lương thiện, đúng là lương thiện, không dính tý lưu manh nào mới được vào tù. Tất nhiên bất lương đừng có hòng bén mảng tới. Chẳng ai lấy làm ngạc nhiên. Ở xứ sở này không có chuyện gì là không thể xảy ra, kể cả những chuyện ngược đời. Đơn giản bởi mọi người không những thích đùa, lại còn đùa rất dai.

Năm giờ rưỡi sáng, kỹ sư Hoàng thức dậy. Vợ và đứa con trai mười tuổi của anh đang ngủ say. Đứa con gái thứ hai mười bẩy tuổi đêm qua không về. Chị giúp việc cũng đã dậy từ lúc nào, đèn dưới bếp hắt lên mấy vệt sáng le lói qua khe cửa. Mười phút cho việc vệ sinh cá nhân. Hai mươi lăm phút cho việc mở các loại cửa. Cũng như những nhà khác trong thành phố, từ lâu, anh đã biến căn hộ của mình thành một pháo đài. Các cửa sổ ngoài việc lắp chấn song bằng thép dày, còn được giằng ngang ba ống thép to bằng cổ tay chia đều từ trên xuống dưới. Cửa đi cũng bằng thép đúc, bên ngoài dán một lớp gỗ mỏng. Tính từ trong nhà ra đến cổng, gồm năm lớp cửa như thế. Tất cả đều có khoá, khoá đặc biệt, mỗi cửa gồm ba chiếc khác loại nhau...

Mở đến lần cửa cuối cùng thì vợ con anh cũng vừa trở dậy. Những việc chuẩn bị cho một ngày mới diễn ra đã thành nếp. Sau khi dặn dò kỹ lưỡng chị giúp việc, hai vợ chồng dắt xe đi làm. Chị kiêm thêm nhiệm vụ đưa con tới trường, chiều về ghé qua chợ mua thức ăn cho ngày hôm sau. Trước khi ra cổng, anh một lần nữa kiểm tra trên người vợ, con xem có đeo bất cứ đồ trang sức nào không. Nhắc vợ cẩn thận kẻo bị cướp... anh lại lần lượt khoá tất cả các cửa từ trong ra ngoài trong lúc vợ đứng giữ xe. Đứng bên ngoài thò tay qua lỗ cửa, thực hiện những thao tác của một người mù, mươi phút nữa cho công việc ấy. Xong xuôi, vợ chồng con cái chia thành hai ngả phóng xe đi.

Kỹ sư Hoàng làm việc tại một cơ quan thiết kế gần trung tâm thành phố. Mới ngoài bốn mươi mà tóc anh đã gần như bạc trắng. Thằng con trai lớn mười chín tuổi đang ở trung tâm cai nghiện. Đứa con gái thứ hai mười bẩy tuổi đua đòi chúng bạn, bỏ cả học đi vũ trường thâu đêm suốt sáng. Không phải vợ chồng anh không biết dạy con, mà là bất lực. Con đường đời, biết bao nhiêu cạm bẫy, nó gài khắp mọi nơi, mọi chốn, gài trên mỗi bước chân... Già đời, chững chạc như vợ chồng anh, mà ngày nào cũng phải nhắc nhau từng tí một, mà vẫn ngay ngáy lo rằng không biết lúc nào, cái bẫy nào sẽ ụp xuống mình đây?...

Kỹ sư Hoàng chợt lạnh người. Có tiếng còi nghe rợn tai. Một cảnh sát giao thông bước quả quyết từ trên vỉa hè xuống đường, vừa tuýt còi vừa chỉ thẳng cái dùi cui vằn vện vào mặt anh. Một cảnh sát khác ngồi vắt vẻo trên yên chiếc xe máy phân khối lớn sơn mầu trắng. Chưa kịp hiểu mình có đi sai luật hay không, anh vội đạp phanh, chiếc xe đứng tắp lại. "kiểm tra giấy tờ" - người cảnh sát vừa rút chiếc còi ra khỏi miệng, vừa giơ tay lên mũ chào như một cái máy, vừa ra lệnh cho anh. Cầm giấy tờ của anh đưa cho anh cảnh sát ngồi trên chiếc xe phân khối lớn, anh cảnh sát ấy lại tiếp tục đút còi vào miệng, cầm gậy trỏ xuống đường chọn bắt xe khác. Anh cảnh sát ngồi trên xe phân khối lớn lướt qua giấy tờ của anh một khắc, không nói năng, anh ta đưa mắt ngó lơ qua chỗ khác như thể chờ ai đến đọc giùm. Cũng như một cái máy, kỹ sư Hoàng dựng xe, móc bóp rút ra một tờ giấy đẹp đẽ, vuông vắn có in hình lãnh tụ, bước tới chỗ anh ta...

Đến cơ quan vừa kịp giờ làm việc. Chuông điện thoại reo. Đầu dây bên kia là một thẩm phán toà án, người đang thụ lý vụ kiện đòi nợ của cơ quan anh. Bằng một giọng rất lễ phép, anh thẩm phán ấy nhắc anh rằng vụ kiện có thể bị đình chỉ vì phía anh chưa nộp tiền chi phí cho việc thẩm tra... Nhân tiện, anh ta nhắn rằng bữa nhậu chiều qua vì điện thoại cho anh không được, mà anh ta và đám chiến hữu bên Viện kiểm sát phải ký nợ nhà hàng một khoản kha khá, lúc nào anh nhớ ghé qua thanh toán giùm...

Chiều hôm đó về nhà, kỹ sư Hoàng chưa kịp mừng vì tin cô con gái đã trở về, đang nằm bẹp trên gác thì đã nghe vợ mếu máo báo tin chiếc xe máy của chị bị cướp, mẹ con phải đi bộ về. Thực ra chị nói dối anh. Chiếc xe đó, chi đã buộc phải "thế chấp" để chuộc cô con gái từ cái "động" của một mụ tú bà, vì cô còn nợ mụ một khoản tiền vay mua son phấn với lãi suất bốn mươi phần trăm một ngày. Thế coi như của đi thay người. Kỹ sư Hoàng chưa kịp phát điên lên vì giận dữ thì may quá nhà có khách. Ông trưởng khu phố và mấy cán bộ của uỷ ban lừng lững bước vào.

- Chúng tôi đến nhắc anh về khoản đóng góp xây nhà tù - Ông trưởng khu phố vào đề ngay. - Nhân tiện báo để anh biết, tháng trước có xe chở vật liệu đến đây, anh đã thuê thợ sửa nhà mà không xin phép. Uỷ ban đã nắm được việc này. Anh không "thu xếp" ngay thì sẽ bị lập biên bản thu giữ giấy tờ nhà, giấy tờ đất.

Kỹ sư Hoàng ngớ ra. Quả thật tháng trước anh có thuê thợ lắp thêm một lần cổng nữa, phải xây mấy mét vuông tường... Tưởng việc nhỏ không phải xin phép. Ai ngờ... Thôi đành "thu xếp" cho mấy vị trong uỷ ban. Nhưng còn khoản đóng góp xây nhà tù?

- Can phạm bây giờ nhiều quá - ông trưởng khu phố giải thích - đấy anh xem, trong nhà gặp lưu manh, ra đường đụng kẻ cướp. Đủ các kiểu ăn cướp. Rồi lại còn lũ ăn trộm, lừa đảo, cho vay nặng lãi... Nhà tù nào cũng chật ních, phải xây thêm. Ngân sách không kham nổi, phải áp dụng phương châm: "Nhà nước và nhân dân cùng lo". Phố ta được giao chỉ tiêu góp vốn xây năm trăm mét vuông nhà tù. Thế mà ngẫm lại cũng chưa đủ cho số tội phạm của chính phố ta đang nằm trong đó, chưa kể số sắp phải vào tù nay mai...

Đoàn cán bộ khu phố về được một lúc thì lão Tiến cụt dò đến. Đó là một lão già vô tích sự nhà kế bên. Lão bị cụt một chân hồi chiến tranh, giờ sống bằng số tiền thương tật với thỉnh thoảng con cháu dấm dúi gặp chăng hay chớ, suốt ngày chẳng làm trò gì. Lão hay la cà hết nhà này đến nhà khác kiếm câu chuyện làm quà. Nhà kỹ sư Hoàng là một trong những nơi mà lão hay mò đến. Lão dở hơi ấy luyến thoắng như thể đã tỏ tường mọi chuyện:

- Họ đến đòi tiền đóng góp xây nhà tù phải không? Anh kỹ sư này, tôi nói anh xem có đúng không nhé. Làm lương thiện bây giờ khốn nạn quá, phải góp tiền xây nhà tù cho bọn bất lương ở, lại còn phải nai lưng nuôi chúng nữa. Trong khi bọn lưu manh ngày càng chiếm đa số, người lương thiện ngày càng giảm đi... Biết đâu đến một lúc nào đó, những nhà tù kia mới chính là địa chỉ mà người lương thiện cần đến cho mình? Khi ấy, tất nhiên bọn lưu manh tha hồ ở ngoài, vừa không phải xây thêm nhà tù vì lương thiện bây giờ đâu có nhiều nhặn gì, vừa bắt chính bọn chúng phải nai lưng ra làm mà nuôi người lương thiện. Như thế có phải là công bằng không?.

Kỹ sư Hoàng phì cười vì cái "lý sự" ấy của lão Tiến cụt. Vừa lúc ấy chuông điện thoại trong nhà đổ dồn. Vợ anh nghe xong mặt tái mét, ra báo tin dữ:

- Anh tới ngay bệnh viện Chúng Sinh. Thằng Phúc con chị cả bị cướp giật, té xe chấn thương sọ não đang nằm cấp cứu trong ấy.

Chị cả Bống là chị gái kỹ sư Hoàng ở dưới quê. Anh chị có ba thằng con trai thì hai thằng lớn theo bố làm nghề xin đểu kiêm trấn lột ở bến đò Đuôi Cáo, bị đâm lòi ruột, chết cả ba bố con từ năm kia. Cũng là cái số thôi. Làng khối người làm nghề ấy hoặc hao hao nghề ấy mà có sao đâu, chỉ thỉnh thoảng lại thấy đi ở tù, vài năm về còn lưu manh hơn trước. May còn lại thằng út tên Phúc ngoan hiền, học giỏi. Năm ngoái đỗ đại học lên thành phố ở ký túc xá. Nó thương cậu mợ Hoàng nghèo nên không muốn nhờ vả. Chị cả bán hết mảnh vườn còn lại, sắm cho nó cái xe máy cũ làm phương tiện đi lại. Hôm ấy đang làm cỏ ngoài đồng, có người gọi về cái trạm điện thoại công cộng ở đầu làng, báo tin nó bị nạn. Chị nghe nhắn lại mà muốn quị luôn xuống ruộng. Vội vã chạy về nhà, chị vét vội mấy bơ lạc, bơ gạo nếp cho vào mấy cái bao ruột tượng rồi tất tả chạy sang bến đò Đuôi Cáo. Vừa mới mon men gạ bán ở các hàng quán quanh đó, bất ngờ gặp mấy anh quản lý thị trường. Chị bị bắt vào trụ sở. Van lạy thế nào người ta cũng không nghe, lại còn dẫn hết "Nghị định không một..." đến "Thông tư không bốn..." gì gì đó ra, đọc sang sảng vào hai cái tai đã chỉ còn nghe thấy tiếng lùng bùng của chị. Kết quả mấy bơ lạc, gạo ấy bị tịch thu vì lý do bao bì không có nhãn hiệu hàng hoá!

Thật khốn khổ cho chị, chỉ do cuống lên vì đứa con trai cuối cùng còn sót lại đang gặp nạn, muốn bán tống bán tháo mấy món tài sản ít ỏi ấy cho thật nhanh để lấy tiền đi xe lên thành phố. Chứ có phải chị buôn gian, bán lậu gì đâu. Còn tiền thuốc thang, nói dại nếu nó bị nặng, chị chưa biết sẽ trông vào đâu. Một viên thuốc cảm bằng cái cúc áo bây giờ, giá bằng ba bốn cân thóc. Giờ thì ngay đến việc lên nhìn mặt con cũng bị chặn đứng lại rồi. Không có tiền, ai người ta cho chị đi xe hàng trăm cây số... Càng nghĩ, chị càng quýnh quáng chân tay, cuống cuồng đứng chôn chân một chỗ, đầu óc mụ đi, mắt ráo hoảnh vô hồn nhìn phía trước như một bức màn sương. Bỗng từ trong cái màn đục lờ ấy, một bóng trắng hiện ra quằn quại, máu bê bết, chập chờn lúc xa xa, lúc ập ngay trước mặt. Gió lạnh quất gai người, phảng phất mùi tanh của máu tươi. Tai chị nghe rõ ràng tiếng kêu cứu của đứa con trai. Chị bàng hoàng nhận ra đó là tiếng vọng lên từ địa ngục, tiếng của một âm hồn, không còn ở cõi nhân gian này nữa:

- Mẹ ơi... con chết rồi... họ đang mổ bụng con, cứu con mẹ ơi...

Chị cả Bống hốt hoảng lao tới, giơ hai tay túm lấy bóng con. Chợt cái bóng như có người giằng lấy, chập chờn quăng qua, quăng lại trước mắt chị rồi mờ dần, mờ dần... Vẫn còn ri rỉ tiếng kêu cứu của oan hồn. Rồi tất cả lịm đi, cả tiếng kêu lẫn cái bóng máu me chợt tắt ngấm bởi một tràng cười ré lên, sằng sặc như của lũ ma quỷ, nhưng không phải vọng lên từ địa ngục. Tiếng cười ấy rõ ràng đang ở cõi nhân gian hiện hữu này...

Chị cả Bống sau này phát điên, không về làng nữa, cứ lê la, liếm láp ở quanh cái bến đò có cái tên rất ấn tượng là bến đò Đuôi Cáo ấy. Nhưng chị không điên ngay lúc đó. Có người chứng minh là sau khi ra khỏi trụ sở ban quản lý thị trường, chị vẫn còn tỉnh táo nhớ ra trong người còn sót mấy đồng tiền lẻ. Chị lần vào trạm điện thoại công cộng, gọi điện báo cho cậu em trai. Đó là tất cả những gì chị làm được cho đứa con. Sau đó chị mới phát điên...

Kỹ sư Hoàng đến bệnh viện Chúng Sinh thì trời đã tối. Tìm tới phòng cấp cứu, anh hỏi thăm nạn nhân tên Phúc. Cô hộ lý mặc blu trắng bảo: "biết ai là phúc với họa gì ở đây. Đi mà hỏi trực ban." Phòng cấp cứu rộng mênh mông, đầy những giường là giường. Giường nào cũng ít nhất hai người nằm giở đầu đuôi. Đủ các kiểu tai nạn vỡ đầu, gãy chân, lòi xương lòi ruột... Ánh đèn nê ông trắng bệch soi loang lổ những máu me, bông gạc. Nồng nặc một thứ mùi vừa tanh tanh máu, vừa ngầy ngậy thuốc tây. Bóng những blu trắng đi qua, đi lại giữa các giường như ma chơi. Làm sao nhận ra đứa cháu bây giờ. Kỹ sư Hoàng đành vội vã đến phòng trực ban.

Phòng trực ban cấp cứu nằm cuối dãy hành lang đầy những kẻ nằm, người ngồi rất chi là bệ rạc. Trong phòng có mấy người cũng mặc blu trắng đang chụm đầu bàn bạc to nhỏ:

- Cái mật hôm trước bán vội quá. Ngay hôm sau có người tới trả cao hơn cả chục triệu, tiếc đứt ruột - một người nói.

- Cái này đếch bán nữa, đem ngâm rượu. Hũ rượu trước hết con mẹ nó rồi. Mấy lão hen suyễn kinh niên uống vào là khỏi chỉ, vừa chi tiền vừa cám ơn rối rít. - một người khác nói.

- Thôi được rồi. - một người thứ ba nói - Các ông xuống "làm" ngay đi. Thằng này căn cước ghi rõ ràng mười chín tuổi. Đã kiểm tra, đảm bảo còn nguyên dương (đàn ông chưa xuất tinh lần nào), chết do chấn thương sọ não vừa được mấy phút. Cái mật này mới tuyệt hảo. Để quá hai tiếng có mà hỏng mẹ nó cả chì lẫn chài. Đã điện thoại cho bên công an rồi, họ bảo cứ mổ đi, có gì đừng "quên" họ là được.

Hai người kia vội vã đứng dậy lao nhanh ra khỏi phòng. Vừa lúc ấy kỹ sư Hoàng bước vào.

- Bác sĩ làm ơn cho hỏi thăm nạn nhân tên Phúc, mười chín tuổi, sinh viên năm thứ hai, nghe nói bị chấn thương sọ não có cấp cứu ở đây không, nằm giường số mấy? tôi là cậu ruột cháu. - Kỹ sư Hoàng vừa hỏi vừa tự giới thiệu.

Anh bác sĩ còn lại trong phòng thoáng một chút giật mình. Anh ta làm như nghĩ ngợi điều gì rồi ngập ngừng:

- Tên Phúc, sinh viên, mười chín tuổi... A... anh, à bác... ngồi chờ cháu một lát.

Linh cảm thấy có gì nghiêm trọng xảy đến với đứa cháu, lại cứ tưởng anh bác sĩ kia vì thông cảm với nỗi đau của mình mà chưa nỡ nói ngay. Kỹ sư Hoàng vừa lo sợ, vừa cảm động nhìn anh bác sĩ đang cúi gằm mặt, tay lần giở một cuốn sổ to tướng. Chậm rãi lần một hồi, mồ hôi đã toát ra lấm tấm trên khuôn mặt đỏ như gà chọi, anh bác sĩ chợt ngẩng lên bảo:

- Trong sổ này không thấy có tên Phúc. Bác ngồi đây chờ cháu đi lấy sổ khác. Nhớ là đừng đi đâu đấy.

Nói xong, anh ta gập sổ rồi vội vã ra khỏi phòng, không quên đóng sập cửa lại. Còn một mình trong phòng, kỹ sư Hoàng lòng như lửa đốt. Bỗng chuông điện thoại reo vang. Một hồi, hai hồi... chừng như người đầu dây bên kia có việc cần gọi cho bằng được. Kỹ sư Hoàng do dự giây lát rồi nhoài người với lấy cái ống nghe, định nhắn cho bên kia chờ lát nữa gọi lại. Vừa áp ống nghe lên tai, Kỹ sư Hoàng chợt nghe ngay một giọng nói dằn từng tiếng:

- Trực ban cấp cứu phải không? Bảo với pháp y rằng cái mật này tuyệt đối không được bán nghe chưa! Chú Sáu bên uỷ ban đăng ký rồi đấy.

Kỹ sư Hoàng chưa kịp hiểu mô tê ra sao thì người đầu dây bên kia đã dập máy. Sau khi định thần suy nghĩ, kết hợp với mấy câu cuối nghe được loáng thoáng lúc mới bước vào phòng, Kỹ sư Hoàng chợt lạnh người với một nỗi nghi ngờ. Anh với cuốn sổ lúc nãy mở ra. Ngay giữa trang cuối cùng, rõ ràng có tên nạn nhân Nguyễn Hồng Phúc, mười chín tuổi, sinh viên, té xe, nhập viện lúc... giờ... ngày... - Người đưa đến: Phạm Văn A - bạn cùng lớp... Bỗng cánh cửa xịch mở, anh bác sỹ khi nãy ùa vào. Nhìn thấy cuốn sổ trên tay Kỹ sư Hoàng, anh ta thoáng một giây bối rối rồi lập tức luyến thoắng:

- Cháu quên không đọc trang cuối. Đúng là có... - anh ta chưa kịp nói hết câu, Kỹ sư Hoàng đã ngắt lời:

- Tôi biết hết rồi, anh không phải giải thích.

Rồi chẳng muốn nói gì thêm nữa, Kỹ sư Hoàng ném trả cuốn sổ, hấp tấp lao nhanh ra khỏi phòng. Anh bác sĩ hé cửa ngó theo, hơi lắc đầu mỉm một nụ cười ý nhị rồi đóng cửa lại, ung dung quay vào. Chuông điện thoại lại reo, anh ta cầm lấy ống nghe:

- Dạ! Dạ!... À thế ạ... Báo cáo xong xuôi cả rồi ạ. Dạ! Thế thì chú nói chú Sáu chuẩn bị rượu tốt để ngâm. Cháu sẽ bảo anh em mang ngay sang bây giờ ạ...

Kỹ sư Hoàng xuống đến nhà xác thì Phúc đã nằm trong ngăn lạnh. Một không khí thê lương sặc mùi tử khí. Nền nhà vương vãi đầy những bó nhang cụt, những cục nến gãy, những mẩu giấy tiền, vàng mã... làm quang cảnh nơi đây giống như vừa xảy ra một vụ cướp. Viên quản lý nhà xác nghe trình bày, quan sát anh từ đầu đến chân bằng cặp mắt âm u như cặp mắt quỷ, rồi chẳng nói chẳng rằng, ông ta lừ lừ tiến đến kéo một ngăn tủ ra. Kỹ sư Hoàng lạnh toát người nhìn trân trân cái xác. Đúng thằng Phúc rồi, chị cả ơi... khổ thân chị quá... Không giữ nổi bình tĩnh, anh khuỵu xuống, gục đầu vào ngăn tủ. Mùi máu tanh tưởi ập vào giác quan. Anh chợt tỉnh ngẩng phắt lên, lấy tay lật manh áo trước bụng đứa cháu. Một vết mổ cẩu thả còn chưa khít miệng với mấy mũi khâu vội vàng, dúm dó.

- Các người đã mổ cháu tôi, các người đã... tôi sẽ kiện... - Kỹ sư Hoàng gào lên trong nước mắt.

- Híc! - viên quản lý nhà xác cất tiếng, giọng cũng âm u như phát ra từ bụng gã - Tha hồ cho ông kiện. Tất cả những cái chết bất đắc kỳ tử thế này đều phải mổ hết. Pháp luật quy định như vậy. Hừ! Có mà điên mới đi kiện luật pháp. À, mà tôi đã vi phạm nội qui khi cho ông xem xác. Lấy gì chứng minh ông là người nhà? Bây giờ mời ông đi khỏi đây. Nói xong, gã đưa tay đóng sập ngăn tủ lại.

- Nhưng tôi... - Kỹ sư Hoàng chưng hửng - vậy còn cháu tôi...?

- Trước hết phải có giấy tờ chứng minh ông là người nhà của nạn nhân đã. Rồi sau đó phải làm đầy đủ thủ tục mới lấy được xác ra khỏi đây. Mà ông định cõng xác chết trên lưng mang về hay sao? - viên quản lý lạnh lùng phán.

Kỹ sư Hoàng có vẻ như đã hiểu ra những việc cần làm. Anh thất thểu bước ra khỏi nhà xác, gọi điện về nhà bảo vợ chuẩn bị căn cước, sổ hộ khẩu, lên phường xin giấy chứng nhận... rồi tìm đến một tiệm bán quan tài.

Ông chủ tiệm quan tài có tên: "Nhân nghĩa đường" hăng hái đón khách. Chỉ vào đống quan tài đủ các kiểu loè loẹt đang bày la liệt bảo kỹ sư Hoàng:

- Tuỳ bác chọn cái nào thì chọn. Bác cho biết địa chỉ số nhà, giờ khâm liệm... chúng tôi sẽ cho người đến lo liệu. Giá cả trọn gói là...

- Không phải liệm ở nhà, mà là ở nhà xác bệnh viện Chúng Sinh. - kỹ sư Hoàng ngắt lời.

- Thế thì không được rồi - ông chủ "Nhân nghĩa đường" lắc đầu - tôi không bán được cho bác đâu, cũng không làm gì được hết.

- Tại sao như thế? - kỹ sư Hoàng kinh ngạc thốt lên.

- Chắc đây là lần đầu tiên nhà bác có người chết ở bệnh viện. - ông chủ "Nhân nghĩa đường" giải thích - Bệnh viện có "luật" của họ. Muốn lấy được xác ra phải có "cửa". Quan tài mua tiệm nào do họ chỉ, khâm liệm, ma chay tất tần tật do người của họ làm hết. Có thế họ mới có "ăn" chứ. Độc quyền mà.

Té ra phải là như vậy. Kỹ sư Hoàng cay đắng nghĩ rồi rời khỏi tiệm "Nhân nghĩa đường". Quay lại chỗ nhà xác chờ một lúc lâu thì vợ anh mang giấy tờ tới. Mấy đứa bạn học của Phúc biết tin cũng đã tìm đến, mang theo nhang, hoa, và trái cây... Lúc này đêm đã gần khuya. Mắt đỏ hoe, vợ anh mếu máo:

- Ối anh ơi, vẫn chưa thấy tăm hơi chị cả đâu. Em đến nhà ông chủ tịch, nói mãi ông ấy mới ký cho cái giấy chứng nhận. Lại phải vừa đóng lệ phí, vừa bồi dưỡng hết mấy trăm. Cháu nó nằm đâu? để em vào thắp nén nhang cho cháu.

Kỹ sư Hoàng dẫn vợ và đám bạn Phúc vào, trình mớ giấy tờ cho viên quản lý. Gã này săm soi một lát rồi lắc đầu:

- Không được. Trường hợp này, công an còn phải điều tra, vả lại khi nãy ông còn định kiện tụng gì nữa cả mà. Sáng mai đến giải quyết.

Chẳng lẽ để đứa cháu lạnh lẽo qua đêm không một chút khói nhang an ủi linh hồn. Kỹ sư Hoàng lúc này đã mụ mẫm hết tinh thần, cụt què cả ý chí, anh chỉ còn biết vớt vát như một cái máy:

- Tôi xin ông, ấy là tôi trót nhỡ mồm. Tôi không kiện tụng gì đâu. Mọi việc giao cho các ông "lo" hết. Chỉ mong sao mang cháu về nhà...

- Vậy thì về viết cam đoan đi. - viên quản lý hạ giọng - Nhưng cứ phải sáng mai mới giải quyết. Không có giấy của công an thì bố tôi cũng không dám giao xác cho các người...

Sáng sớm hôm sau, vừa thò mặt đến cổng nhà xác bệnh viện Chúng Sinh, đã có mấy kẻ mặt mũi rất chi là khả nghi túm lấy kỹ sư Hoàng.

- Xác của bác là xác tai nạn giao thông phải không? Giá chót tám triệu. Chúng em lo mọi thủ tục, chiều lấy xác ra. Quan tài, khâm liệm... mười hai triệu nữa, bao trọn gói. - Một người trong bọn bảo.

- Tại sao lại phải đến chiều? Làm ngay trong sáng nay không được sao? - Kỹ sư Hoàng hỏi lại.

- Hì, cái bác này đúng là chưa "chết" lần nào. Phải đợi công an người ta hoàn tất hồ sơ chứ. - một người khác giải thích - Mà chúng em phải đưa bác đến làm tờ khai. Chiều lấy được là còn nhanh, với điều kiện phải có bồi dưỡng... Không thì... cứ đợi đấy...


Đám người ấy quả là thạo việc. Rốt cuộc, chiều hôm ấy, kỹ sư Hoàng cũng đưa được xác đứa cháu về nhà sau khi đã được khâm liệm cẩn thận. Vẫn không thấy bóng dáng chị cả đâu. Linh tính xảy ra chuyện chẳng lành, kỹ sư Hoàng bàn với vợ cùng mấy đứa bạn Phúc trông nom nhang khói, để anh về làng đón chị cả lên.

Có mấy kẻ lạ mặt lảng vảng ngoài cổng nghiêng ngó hỏi thăm. Một đứa bạn Phúc chạy ra nghe ngóng rồi vào bảo:

- Mấy thằng cò nghĩa địa bác ạ. Nó bảo đất chôn mặt tiền lối đi mười hai triệu, phía trong tám triệu, chưa kể tiền lo giấy phép chôn và công đào huyệt, lấp đất, xây mộ... tuỳ theo to nhỏ tính riêng. Nếu túng tiền thì chôn đứng. Chôn đứng rẻ đi một nửa, tất nhiên đất chỉ rộng bằng phần ba. Nghĩa địa bây giờ khối người phải chôn như thế, thành ra đầy những ma đứng, linh hồn đứng, đứng vĩnh hằng...


Vội vã phóng về quê, kỹ sư Hoàng hoảng hốt lạnh người khi hàng xóm bảo chị cả Bống đã lên thành phố từ chiều hôm qua. Mấy nhà khác thấy anh về đổ đến hỏi thăm. Có người chợt nhớ ra bảo:

- Sáng nay đi chợ, thấy ở bến đò Đuôi Cáo có ai nhang nhác bác cả Bống ấy. Hay là bác sang tìm thử xem.

Không kịp suy tính, kỹ sư Hoàng vội vã lao sang bến đò. Tìm khắp các hàng quán, hỏi thăm ai cũng lắc đầu. Chợt anh nhìn thấy dưới bờ sông, sát mép nước, một người đàn bà đầu tóc rũ rượi, đang ngồi ném những nắm cát xuống dòng sông...

Kỹ sư Hoàng vừa nghi hoặc, vừa thận trọng tiến lại gần. Ai như chị Cả... Anh cất tiếng gọi. Một tiếng, hai tiếng... Người đàn bà chợt quay phắt lại. Đúng là chị. Chị nhìn anh với đôi mắt thất thần, khuôn mặt răn reo lem luốc cát. Bỗng chị lảo đảo lao đến, ôm nhào lấy anh, gào lên nức nở:

- Ối con ơi, con về với mẹ đây rồi. Người ta cướp cái gì của con, con chết có đau không? Con về đây báo oán mẹ, mẹ không đến được với con... con ơi...

Cứ thế chị gào mãi, gào mãi, tiếng gào rợn cả một khúc sông. Kỹ sư Hoàng hai tay nâng khuôn mặt chị, miệng hoảng hốt nhắc đi nhắc lại: "em đây mà, Hoàng đây mà..." Song chị đâu có nghe, đâu có thấy, chỉ một mực gào tên con..., dần dần tiếng chị khản đặc, chỉ còn như tiếng thở lào phào. Người chị bỗng lả đi, từ từ khuỵu xuống. Kỹ sư Hoàng quỳ xuống theo, hai chị em ôm nhau quỳ trên bãi cát. Hoàng hôn bắt đầu buông, ráng chiều chợt rực lên, đỏ thẫm. Qua màn nước mắt, anh cảm giác như tất cả không gian đang chìm trong biển máu. Bên tai anh chợt vọng lên văng vẳng giọng nói của lão Tiến cụt hôm trước: "làm lương thiện bây giờ khốn nạn quá... Biết đâu đến một lúc nào đó, những nhà tù kia mới chính là địa chỉ mà người lương thiện cần đến cho mình" ...

2004

Hỡi những ai còn chưa thức tỉnh

Hỡi những ai còn chưa lên tiếng

Hãy quên thân mình bảo vệ thành trì của chúng ta

Con người sinh ra có quyền làm chủ

Ai có thể chấp nhận lặng im?

Hỡi những ai còn chưa thức tỉnh

Có nghe tự do đang lên tiếng?

Lại làm dậy lên phần lương tri đáp lời trước cảnh nguy nan chia lìa

Vì sao giấc mơ đẹp đẽ vẫn chỉ là một giấc mơ, vì sao chúng ta còn muốn chờ đợi (ĐCSTQ) ban ơn bong bóng

Chúng ta dám hy sinh bản thân mình để chứng minh rõ ràng trắng và đen, đúng và sai, thật và giả

Hãy vì tương lai của thế hệ mà kịp thời rửa sáng đôi mắt để nhìn thấy rõ mọi điều

Không ai có quyền im lặng đứng nhìn ánh đèn của nhà nhà đổi sắc

Hãy cùng nhau tay chung tay lựa chọn con đường cho chúng ta

Mỗi con người ai cũng đều có trách nhiệm, có quyền tự do quyết định tương lai cho chính mình.

https://www.youtube.com/watch?v=Ny2gl9EMTl4

Nccbl (Targo)

Buổi sớm mai, cõi đời đã mở rộng tấm lòng ánh sáng.
Tim ta ơi, hãy bước ra
và hãy đem tình yêu của ngươi đến gặp cõi đời.

Cõi đời hôn lên đời tôi với nỗi đau thương
và đòi hỏi tôi đáp lại bằng lời ca tiếng hát.

Tôi đã nhúng bầu tim tôi
vào trong giờ phút im lặng này;
nó tràn ngập tình yêu.

Dòng sông chân lý.
Chảy qua những con sông lầm lỗi.

Cõi đời ơi, khi tôi đã chết rồi
thì trong cõi vắng lặng của ngươi
chỉ môt lời còn lại:
"Tôi đã từng yêu."

Hãy để cho người chết tìm sự bất tử của danh vọng;
những người sống thì tìm sự bất tử của tình yêu.

Khi tôi đứng trước mặt người vào lúc cuối ngày.
Người sẽ nhìn thấy những vết sẹo của tôi
và biết rằng tôi có những vết thương
và có những chỗ đã lành.

Tôi đã từng khổ đau, thất vọng,
đã từng biết chết chóc,
nhưng tôi rất sung sướng rằng
tôi đã ở trong cõi đời to lớn này.

Rằng tôi tin ở tình yêu của con người.
Đó là lời cuối cùng của tôi.

TE Rabindranath Tagor.

Thơ dâng (Targo)

2
Khi Người ra lệnh cho tôi hát
Tim tôi như muốn vỡ ra vì nỗi tự hào;
Tôi nhìn lên mặt Người
Mà lệ trào ra đôi mắt.

Tất cả những gì sai âm lạc điệu trong đời tôi
Đều đã hòa trong khúc nhạc ngọt ngào;
Và lòng ngưỡng mộ của tôi mở to đôi cánh
như một con chim hoan lạc
trong chuyến bay dài qua biển cả.

Tôi biết Người thích nghe tôi hát.
Tôi biết chỉ khi hát, tôi mới được đến trước mặt Người.
Bằng đầu chiếc cánh mở rộng của lời ca
tôi được chạm đến chân Người
nơi tôi chưa bao giờ dám ước mơ chạm tới.

Quá say sưa trong niềm vui ca hát
tôi đã quên mình, sơ suất gọi Người là bạn
trong khi Người chính là vị chúa tể của tôi.

3

Thày ơi! Con không biết thầy hát ra sao;
Nhưng con vẫn lắng nghe trong nỗi bàng hoàng im lặng.
Ánh sáng của điệu nhạc của thày soi rọi cả thế gian.
Hơi thở đầy sức sống của điệu nhạc của thầy,
nhưng mãi vẫn không sao có thể vươn lên thành tiếng.
Con muốn nói,
nhưng tiếng nói của con không chuyển thành tiếng hát
và con đã thất vọng khóc than.
Ôi, thày ơi, thày đã nhốt trái tim con
vào trong màng lưới mênh mông
của điệu nhạc của thày.

6

Hãy hái đóa hoa bé bỏng này
và cất nó đi,
xin đừng lần lữa!
Tôi e rằng không khéo rồi nó sẽ tàn
và rơi vào cát bụi.
Có thể là nó sẽ không tìm được
một chỗ đứng xứng đáng nào trong chùm hoa của Người.
Nhưng xin Người hãy đoái thương
và chạm đón nó
với bàn tay đau khổ của Người,
và hái nó đi.
Tôi lo rằng ngày sẽ tàn
Trước khi tôi hay biết
và phút hiến dâng rồi cũng trôi qua.

Dù sắc của nó cũng chẳng đậm đà
và hương của nó còn nhạt nhẽo,
xin Người hãy sử dụng đóa hoa này
và hãy hái nó đi
khi hãy còn kịp lúc.
Đứa trẻ con
súng sính trong bộ áo quần vương giả
và cổ đeo đầy chuỗi ngọc
chẳng còn thích thú gì nữa trong cuộc vui chơi;
mỗi bước chân của nó đều bị áo quần vướng víu!
Nó đứng xa cuộc đời
và ngại ngùng không cử động.
sợ áo quần có thể bị lấm bụi hoặc nhàu đi.
Người mẹ ơi,
sự ràng buộc cao sang kia thực sự chẳng hay gì,
nó ngăn cách người ta
cái quyền được vào trong hội lớn của nhân quần.

9

Dại khờ thay
kẻ tự đội mình lên trên chính vai mình!
Ôi người hành khất
đến xin ở chính cửa nhà mình!
Hãy đặt tất cả gánh nặng của ngươi
lên tay người nào có thể mang được cả,
và chớ bao giờ tiếc rẻ
nhìn lại phía sau.
Khi hơi thở của lòng dục vọng
chạm phải ngọn đèn,
nó sẽ tắt ngay lập tức.
Lòng dục vọng tầm thường dung tục -
Chớ có nhận một món quà nào
qua bàn tay ô uế của nó.
Chỉ nhận những gì
tình yêu cao cả trao cho.

10

Đây là chiếc ghế đẩu của người;
người hãy đặt chân lên,
nó là chỗ dựa cho kẻ nghèo khổ nhất,
của kẻ thấp hèn nhất và bị hắt hủi nhất.

Trái tim ta không sao có thể tìm ra
con đường dẫn đến nơi người đánh bạn
với kẻ cô đơn,
giữa kẻ nghèo khổ nhất, thấp hèn nhất và bị hắt hủi nhất.

11

Hãy từ bỏ những vòng tràng hạt,
và những lời tụng niệm, hát ca!
Ngươi thờ ai
trong cái xó tối đen, hẻo lánh này
của ngôi đền đóng kín?
Hãy mở mắt nhìn xem
có Chúa nào trước mặt ngươi đâu;
Chúa ở nơi
người nông dân đang cày mảnh đất khô cằn
và nơi người phu đường đang đập đá.
Chúa ở cùng với họ
trong nắng, trong mưa.
và quần áo của Người
cũng phủ đầy bụi bặm.
Hãy cởi chiếc áo linh thiêng,
và như Chúa, hãy đi vào trong đất bụi
Thoát tục ư?
Biết tìm sự thoát tục ở đâu?
Vị thày của chúng ta
đã mang vui vẻ vào mình
những sợi dây của sáng tạo,
người đã buộc chặt với chúng ta
mãi mãi không rời.
Hãy ra khỏi những phút giây trầm mặc,
và hãy dẹp đi tất thảy hương hoa!
Dẫu quần áo có bị rách bươm hoen ố
thì có gì đáng tiếc?
Hãy tìm đến gặp Người,
và đứng bên Người trong lao động gian lao
mồ hôi ướt trán.

12

Chuyến đi của tôi
dài trong thời gian và dài cả bước đường
Tôi ra đi
trên chiếc xe của tia sáng đầu tiên,
và tiếp tục cuộc viễn du
qua những cảnh hoang sơ của muôn vàn thế giới,
và để lại dấu chân
trên vô số tinh cầu.
Chuyến đi trăm sông nghìn suối này
là để đến sát bên Người,
và cuộc luyện tập lôi thôi, phức tạp nhất
cuối cùng đưa đến một âm thanh hết mực giản đơn.
Người du khách đã phải gõ biết bao nhiêu là cửa lạ
mới đến được nhà mình,
anh đã lang thang
qua không biết bao nhiêu là thế giới bên ngoài
để cuối cùng tìm thấy điện thờ gần gủi nhất.
Mắt tôi đã lưu lạc khắp nơi,
vừa xa, vừa rộng,
trước khi tôi nhắm lại và bảo rằng:
"Đây là chỗ của ngươi!"
Câu hỏi và tiếng kêu "Đâu, đâu nào?"
hào trong những giọt lệ của nghìn sông suối,,
và dìm cả thế gian này
trong dòng nước lũ
của niềm tin vững chắc:"Tôi đây!"

(TB) 18

Những đám mây lớp lớp ùn lên,
trời sập tối.
Ôi, tình yêu,
sao ngươi để ta đợi chờ ngoài cửa
một mình ?
Trong những giờ bận rộn công việc ban trưa
ta cùng ở với đám đông,
nhưng trong ngày lẻ loi u tối này
ta chỉ còn hi vọng ở ngươi thôi.
Nếu ngươi không cho ta nhìn thấy mặt,
nếu ngươi hoàn toàn gạt ta sang một bên,
ta không rõ vì sao
ta có thể qua được
những giờ phút mưa buồn dai dẳng này.
Ta lặng im nhìn bóng tối xa xăm trên bầu trời.
và lòng rên rỉ, lang thang
theo ngọn gió, triền miên không nghỉ.

Nếu ngươi không chịu nói
ta sẽ để lòng ta tràn ngập sự im lặng im của ngươi
và chịu đựng.
Ta sẽ lặng yên chờ đợi
như đêm kia, trong phiên gác đầy sao,
cúi đầu kiên nhẫn.
Bình minh chắc rồi sẽ đến,
bóng tối sẽ tan.
Và tiếng nói của ngươi sẽ tỏa xuống
thành một dòng vàng rực
băng qua trời thẳm.
Thế rồi những lời nói của ngươi
tung cánh bay đi
thành những khúc ca
từ mỗi tổ chim ta.
Những giai điệu của ngươi
sẽ nở thành hoa
trong cánh rừng thưa thớt của ta
Ôi, ánh sáng, ánh sáng ở đâu ?
Hãy thắp nó lên với ngọn lửa cháy bùng dục vọng !
Ngọn đèn, kia,
nhưng nó chưa hề lung linh một ánh lửa nào
Lòng ta ơi !
Có phải số phận của ngươi là như vậy ?
Đối với ngươi,
Ôi, cái chết sẽ dễ chịu hơn nhiều !
Sự khốn cùng đến gõ cửa nhà ngươi,
nó báo tin
vị chúa tể của ngươi đang thức đợi
và gọi ngươi đến nơi hẹn hò tình ái,
qua bóng tối của trời đêm.

Bầu trời nguồn nguộn mây đen
và mưa dầm rả rích.
Ta không hiểu nổi cái gì đang lay động lòng ta
Ta không hiểu được ý tình của nó
Một tia chớp lóe ra trong chốc lát
đã dồn thêm đêm tối trong mắt ta,
và lòng ta mò mẫm đi tìm con đường nhỏ,
nơi tiếng nhạc trời đêm réo gọi ta về.

Ôi, ánh sáng, ánh sáng đâu rồi ?
Hãy thắp nó lên với ngọn lửa cháy bùng dục vọng !
Trời nổi sấm,
và gió gào réo lao mình vào quãng vắng.
Đêm đen như một tảng đá đen.
Chớ để giờ khắc trôi qua trong bóng tối.
Hãy lấy cuộc đời ngươi mà thắp sáng ngọn đèn tình.

Những chướng ngại thật là dai dẳng
Vậy mà khi thử phá chúng đi
ta nghe đau nhói trong lòng.
Ta ham muốn tự do,
nhưng tưởng vọng đến nó
ta lại thấy mình xấu hổ.
Ta biết chắc
sự giàu sang là vô giá ở nơi ngươi,
và biết ngươi là người bạn quí nhất của ta,
và mà ta chẳng lòng nào xua đi
bao rác rưởi đầy ngập cả gian phòng.

Tấm vải phủ lên mình ta
là tấm vải bụi nhơ và chết chóc;
Ta ghét nó,
vậy mà ta vẫn thiết tha ôm nó vào lòng.
Nợ của ta khá lớn,
những điều sơ hở thì nhiều,
và nỗi nhục nặng nề, sâu kín;
Vậy mà khi đòi hỏi những sự tốt lành
thì ta lại run lên
vì sợ lời cầu xin kia được chấp thuận.

NGƯỜI LÀM VƯỜN (Targo)

                   2

"Ôi nhà thơ, chiều sắp xuống rồi;

Và tóc anh đang ngả màu tro.

Những khi suy nghĩ một mình

Anh có nghe chăng tiếng bên kia nhắn gửi?"

"Đã chiều rồi - nhà thơ nói -

Và tôi đang lắng nghe.

Bởi có thể một người nào trong làng kêu gọi.

Mặc dù chiều đã muộn rồi.

"Tôi đang chờ xem hai trái tim non trẻ lạc loài

có gặp được nhau chăng,

Và hai cặp mắt say nồng

cầu xin một điệu nhạc

để phá tan sự lặng im

và nói giùm cho họ.

Nếu tôi cứ ngồi yên trên bờ bến cuộc đời.

chiêm ngưỡng cái chết và thế giới bên kia

thì ai dệt dùm họ những lời ca say đắm?

"Ngôi sao sớm buổi chiều hôm đã lặn.

Ánh lửa của một dàn hòa lịm dần bên dòng sông im ắng;

Những con chó rừng sủa rú đồng thanh,

dưới ánh trăng mờ trong sân nhà vắng.

"Nếu kẻ nào lang thang rời nhà đến đây

để ngóng dõi trời đêm

và để lắng nghe tiếng rền rỉ của bóng tối;

"Nếu tôi cứ đóng cửa, tìm cách thoát mình

ra khỏi những sợi dây ràng buộc của trần gian

thì ai sẽ thì thầm bên tai họ

về những điều bí ẩn của cuộc đời?

"Dù tóc tôi đã ngả màu tro

thì có gì đáng ngại

Tôi vẫn trẻ vẫn già

như người trẻ nhất và già nhất ở làng này.

"Có một người có nụ cười bình dị, hiền lành,

Lại có người mắt ngời lên ranh mãnh

"Có người lệ trào lên trong ánh sáng ban ngày,

Những người khác phải dấu lệ vào bóng tối

"Tất cả đều cần đến tôi

Nhưng tôi, tôi không có gì suy nghĩ

Về cuộc đời mai sau -

"Tôi cũng có lứa tuổi với mọi người

Có ngại gì tóc tôi đã ngả màu tro?"

                   11

Em thế nào thì cứ thế mà đến

Chớ có loay hoay sửa soạn áo quần.

Nếu tóc em đã tết đi rồi lại sổ ra,

nếu đường ngôi chưa thẳng,

nếu những cái áo lót của em còn lỏng,

thì em đừng lo ngại, em ơi

Em hãy đến bước nhanh trên cỏ.

Em thế nào thì cứ thế mà đến;

Chớ có loay hoay sửa soạn áo quần.

Em hãy đến bước nhanh trên cỏ

Nếu vòng chân em có tụt xuống bởi sương đêm,

Nếu những chuỗi đạc trên chân em lơi lỏng

Nếu những viên ngọc trong dây rơi xuống

Thì đừng lo ngại, em ơi

Em hãy đến bước nhanh trên cỏ.

Em có thấy chăng mây phủ kín bầu trời?

Từ xa ở phía bờ sông những đàn sếu bay đi.

Và những trận gió mạnh lao vào bãi vắng

Đàn gia súc lo âu đang chạy về chuồng trong xóm.

Em thấy chăng mây phủ kín bầu trời?

Em uổng công thắp ngọn đèn thay áo.

Nó lay tắt và tắt đi vì gió thổi.

Nào ai biết mi mắt của em không bị muội đèn hoen ố?

Bởi vì mắt em còn đen hơn cả mây mù.

Em uổng công thắp ngọn đèn thay áo

Nó tắt ngay thôi.

Em thế nào cứ thế mà đến;

Chớ có loay hoay sửa soạn áo quần.

Nếu vòng hoa chưa kịp tết xong

thì có ai để ý;

Nếu dây chuyền chưa khóa chặt,

thì cứ mặc nó em ơi.

Đã muộn rồi

Bầu trời đã nặng trĩu mây đen

Em thế nào cứ thế mà đến;

Chớ loay hoay sửa soạn áo quần.

                   16

Tay nắm chặt tay, mắt dừng lâu trong mắt;

Câu chuyện của lòng ta bắt đầu như vậy đó.

Ấy là đêm tháng ba trăng tỏ;

Hương Kêna dịu dàng tỏa khắp không trung;

Chiếc sáo của anh nằm trơ dưới đất

và vòng hoa của em còn hãy dở dang.

Tình yêu của chúng ta cũng thực giản đơn

như một bài hát vậy.

Tấm mạng màu vàng nghệ của em

làm cho mắt anh say đắm,

Cái vòng hoa nhài anh tết cho em

đã lay động lòng anh như một lời khen thưởng.

Đó là một trò chơi có sự hiến dâng và sự từ chối;

phát hiện rồi dấu che,

nụ cười và e lệ,

những cuộc đấu tranh nhẹ nhàng và vô bổ.

Tình yêu chúng ta thực sự giản đơn

như một bài hát vậy.

Chẳng có bí ẩn nào bên ngoài hiện tại

Không có tham vọng làm điều không ai làm nổi;

Không có bóng đen nào đằng sau niềm hứng khởi say sưa

Không sờ soạng lần mò trong chiều sâu bóng tối.

Tình yêu chúng ta thực cũng giản đơn

như một bài hát vậy.

Chúng ta không tách xa lời nó

Để lạc vào trong cõi im lặng muôn đời

Chúng ta không đưa tay vào chốn hư vô

để tìm những vật không mong gì có được;

Những gì chúng ta cho và nhận

Cũng đủ lắm rồi

Chúng ta không hề ép niềm vui

để từ đó vắt ra chất rượu đau thương

Tình yêu chúng ta thực cũng giản đơn

như một bài hát vây.

                   17

Con chim vàng hót trên cây của họ

làm tim tôi nhảy lên sung sướng.

Cả hai chúng tôi sống trong một làng

Và đó là niềm vui duy nhất của chúng tôi

Đôi cừu non yêu quí của nàng

đến ăn cỏ dưới bóng cây trong vườn của chúng tôi.

Nếu chúng lạc vào cánh đồng lúa mạch của chúng tôi,

tôi sẽ bế chúng lên.

Tên làng của chúng tôi là Khanjana

Và Anjana là tên con sông của chúng tôi

Còn tên nàng là Ranjana.

Chỉ một cánh đồng ngăn cách chúng tôi.

Bầy ong sống trong lùm cây của chúng tôi

lại đi tìm mật trong vườn của họ

Hoa rơi trên bậc cao nhà họ

lại trôi về nơi dòng nước chúng tôi thường tắm.

Những rổ hoa Kuxum khô héo

đã từ đồng của họ về chợ chúng tôi.

Tên làng của chúng tôi là Khanjana

Và Anajana là tên con sông của chúng tôi.

Tên tôi cả làng cũng biết,

còn tên nàng là Ranjana

Về mùa xuân, con đường mòn uốn khúc đi về nhà họ

sực nức mùi thơm của hoa xoài.

Khi hạt lanh của họ chín rộ đã vào mùa

thì gai trên đồng chúng tôi đến lúc ra hoa.

Những ngôi sao mỉm cười trên nhà của họ

cũng gửi đến chúng tôi cái nhìn như vậy đó

Cơn mưa làm đầy bể nước của họ

làm cho rừng Kadam chúng tôi khoan khoái.

Tên làng của chúng tôi là Khanjana

Và Anajana là tên con sông của chúng tôi.

Tên tôi cả làng cũng biết,

còn tên nàng là Ranjana.

                   25

"Tuổi trẻ ơi hãy đến cùng ta

và hãy nói thực với ta

làm sao trên mắt ngươi lại có màu ngây dại?"

"Tôi không biết tôi đã uống thứ rượu hoang dã nào,

mà mắt tôi đượm màu ngây dại đó"

"Ôi, thật là xấu hổ!"

"Vâng có người khôn ngoan và có người khờ khạo,

Có người thận trọng có người lôi thôi

Có những cặp mắt tươi cười và những cặp mắt đẫm lệ,

và mắt tôi đượm màu ngây dại".

"Tuổi trẻ ơi, làm sao ngươi lại đứng yên dưới bóng cây như vậy?"

"Đôi chân tôi đã rã rời gánh nặng của tim tôi,

và tôi đứng yên dưới bóng cây râm mát".

"Ôi, thật là xấu hổ!"

"Vâng có những kẻ bước tiến trên đường

và có người do dự,

Có những người tự do, và có những kẻ bị xiềng

Và đôi chân tôi rã rời dưới gánh nặng của tim tôi".

                   27

"Hãy tin tưởng ở tình yêu,

Dù nó đem sầu muộn đến

Đừng đóng kín tim anh."

"Ô không, bạn ơi, lời của bạn tối tăm,

tôi không sao hiểu được."

"Em yêu ơi tim ta là chỉ để hiến dâng

với giọt lệ hay lời ca".

"Ô không, bạn ơi, lời của bạn tối tăm,

tôi không sao hiểu được."

"Niềm vui mỏng manh như hạt sương,

nó chết ngay trong lúc nó cười.

Nhưng sầu muộn thì vững vàng, bền bỉ.

Hãy để cho tình yêu sầu muộn

bừng lên trong đôi mắt của em".

"Ô không, bạn ơi, lời của bạn tối tăm,

tôi không sao hiểu được."

"Hoa sen nở trong ánh mặt trời,

rồi mất đi tất cả những gì nó có.

Nhưng chắc không muốn làm chiếc nụ

trong sương mù vĩnh viễn của mùa đông".

"Ô không, bạn ơi, lời của bạn tối tăm,

tôi không sao hiểu nổi."

                   28

Đôi mắt băn khoăn của em buồn.

Đôi mắt em muốn nhìn vào tâm tưởng của anh

Như trăng kia muốn vào sâu biển cả.

Anh để cuộc đời trần trụi dưới mắt em,

Anh không dấu em một điều gì

Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh.

Nếu đời anh chỉ là viên ngọc,

          anh sẽ đập nó ra làm trăm mảnh

          và xâu thành chuỗi

          quàng vào cổ em

Nếu đời anh là một đóa hoa

          tròn trịa, dịu dàng và bé bỏng

          anh sẽ hái nó ra để đặt lên mái tóc em.

Nhưng em ơi, đời anh là một trái tim

Nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó.

Em là nữ hoàng của vương quốc đó

Ấy thế mà em có biết gì về biên giới của nó đâu.

Nếu trái tim anh chỉ là một phút giây lạc thú

Nó sẽ trở thành nụ cười nhẹ nhõm

và em suốt thấu rất  nhanh.

Nếu tim anh chỉ là khổ đau

Nó sẽ tan ra thành lệ trong

và lặng im và phản chiếu nỗi niềm u ẩn.

Nhưng em ơi, trái tim anh là tình yêu.

Nỗi vui sướng, khổ đau của nó là vô biên,

Những đòi hỏi và sự giàu sang là trường cửu.

Trái tim anh cũng gần như chính đời anh vậy

Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu.

                   29

Em yêu ơi, hãy nói với anh đi.

Hãy nói với anh những lời em đã hát

Đêm tối rồi, sao lặn trong mây.

Gió thở dài qua kẻ lá.

Anh sẽ để tóc anh buông xõa.

Chiếc áo khoác màu xanh của anh

sẽ bao bọc người anh như thể bóng đêm

Anh sẽ ôm chặt đầu em vào ngực anh.

Và ở đó, trong nỗi cô đơn ngọt ngào

anh sẽ thầm thì với tim em.

Anh sẽ nhắm mắt lại và lắng nghe

Anh sẽ không nhìn vào mặt em.

Khi lời nói của em đã dứt

chúng ta sẽ im lặng ngồi yên.

Chỉ có hàng cây thì thào trong bóng tối.

Đêm nhạt dần. Ngày sắp sửa hửng lên.

Chúng ta sẽ nhìn vào mắt nhau

Rồi lại tiếp tục đi trên những con đường khác biệt.

Em yêu ơi, hãy nói với anh đi!

Hãy nói với anh những điều anh đã hát.

                   30

Em là đám mây chiều

          trôi trên nền trời mộng tưởng của anh

Anh luôn nặn hình em và vẽ em

          với tất cả tình anh khao khát.

Em là của anh, là của riêng anh,

Em ở ngay trong giấc mơ của anh không bờ bến!

Đôi chân em hồng lên vì ánh lửa của lòng anh khao khát,

Em là người thu nhặt những câu hát buổi chiều của anh>

Môi em vừa ngọt vừa chua

          bởi vị rượu của niềm đau khổ của anh.

Em là của anh, của riêng anh.

Em ở ngay trong giấc mơ đơn độc của anh.

Với bóng tối của tình yêu say đắm

Anh đã làm mắt em không còn vẻ sáng trong

Em đã ám cả chiều sâu mắt anh nhìn ngắm!

Em yêu ơi, anh đã bắt em

          và bọc em trong lưới nhạc của anh.

Em là của anh của riêng anh.

Em ở ngay trong giấc mơ trường cửu của anh.

                   31

Trái tim anh là con chim quen sống cảnh hoang vu

Đã tìm được nơi mắt em khung trời của nó.

Mắt em là cái nôi buổi sáng,

          là vương quốc của trời sao.

Tiếng hát của anh đã lạc xuống chiều sâu

          của đôi mắt ấy,

Hãy để anh bay lượn

Trên khung trời này, rộng rãi, cô đơn

Hãy để anh xuyên thẳng tầng mây

Và tung cánh bay lên      

          trong ánh mặt trời.

                   39

Cả buổi sáng anh thử tết một vòng hoa

Nhưng hoa lại cứ chuồi đi rơi mất.

Em ngồi đó nhìn anh, quan sát

Qua khóe mắt tò mò, nhưng kín đáo của em.

Em hãy hỏi đôi mắt thẩm đen, láu lỉnh

Thử xem lỗi ấy về ai.

Anh thử hát lên một bài, nhưng vô ích.

Một nụ cười che dấu (đang) run rẩy trên môi em.

Hãy hỏi nó xem vì sao anh thất bại.

Hãy để cặp môi chúm chím của em

          nói một lời thề.

Làm sao tiếng nói của anh lạc vào trong im lặng

như con ong say lạc vào trong đóa hoa sen.<***>

Đã chiều rồi, cũng là lúc những cánh hoa khép lại

Hãy cho anh ngồi xuống bên em

Và hãy để môi anh làm công việc của nó

Trong lặng im và trong ánh sao mờ.

                   40

Đôi mắt em ánh lên nụ cười nghi ngại

Khi anh đến tìm em để từ biệt ra đi.

Anh đã làm như vậy nhiều lần

Đến nỗi em nghĩ rồi đây anh sẽ còn trở lại.

Nói thực với em,

trong lòng anh, anh cũng nghi ngờ như vậy.

Bởi những ngày xuân cứ mỗi lúc lại quay về;

Và trăng tròn kia

cứ đi rồi lại đến

Năm rồi lại năm,

hoa tàn đi và lại nở trên cành;

Và có thể,

anh giã từ,

chỉ để rồi trở lại với em thôi.

Nhưng em hãy giữ một phút giây ảo mộng;

Đừng vội xua nó đi với tấm lòng dằn dỗi, em nghe.

Khi anh bảo rằng anh xa em mãi mãi

Em cứ tin đó là sự thực

Và hãy để một làn sương lệ

Làm mờ đi vành mắt của em.

Và khi anh trở lại

Em hãy cứ cười đi,

muốn ranh mãnh bao nhiêu cũng được.

                   43

Không, các bạn ơi,

Dù các bạn có nói gì đi nữa

Tôi sẽ không bao giờ làm một người khổ hạnh cả đâu.

Tôi sẽ không bao giờ làm một người khổ hạnh

Nếu như nàng không cùng một ý nguyện như tôi.

Tôi quyết không bao giờ trở nên khổ hạnh

Nếu tôi không tìm được ngôi nhà râm mát

Và một người bạn xẻ chia cuộc hành xác của tôi.

Không các bạn ơi,

Tôi sẽ không bao giờ rời ngôi nhà và xó bếp của tôi,

để thu mình trong khu rừng cô đơn quạnh quẽ,

Nếu không có tiếng cười vui vẻ nào

ngân lên trong bóng mát cây rừng,

Nếu không có một tà áo màu vàng nghệ nào

phất phơ trong gió;

Nếu không có những tiếng thầm thĩ nhẹ nhàng

Làm cho cảnh lặng yên càng thêm sâu thẳm

Tôi sẽ không bao giờ làm một người khổ hạnh.

                   46

Em đã bỏ anh và theo đuổi con đường của em.

Anh nghĩ rằng anh sẽ chết khổ vì em

Và sẽ đặt hình ảnh cô đơn của em

vào tim anh bọc trong những câu hát bằng vàng.

Nhưng than ôi số phận hẩm hiu,

Và thời gian ngắn ngủi.

Tuổi trẻ mỗi năm mỗi tàn,

Ngày xuân không bền bỉ,

Những đóa hoa mảnh mai cũng dễ dàng rơi rụng

Và kẻ khôn ngoan vẫn bảo anh rằng

Cuộc đời chỉ là một giọt sương trên lá sen.

Anh có nên bỏ qua tất cả những điều này

Để ngóng theo con người đã quay lưng lại với anh chăng?

Thực là khờ dại và điên rồ

Bởi thời gian là ngắn ngủi.

Hỡi những đêm mưa của ta,

hãy đến đây với những bàn chân rộn rịp,

Hỡi mùa thu vàng rực

hãy cười đi,

Hỡi tháng tư chây lười, trễ nãi

hãy đến đây,

rãi những chiếc hôn ra khắp mọi nơi.

Em hãy đến,

          và em, em nữa chứ?

Tình của ta ơi,

Các người hãy hẵng biết chúng ta không trường cửu.

Thế thì khôn ngoan gì đập vỡ trái tim mình

Vì một con người, mang trái tim của họ đi xa?

Bởi thời gian là ngắn ngủi.

Thực thú vị thay

Khi ngồi trầm ngâm trong một góc

Và viết lên thành điệu thành vần

Rằng em là tất cả của đời anh.

Thực anh dũng thay

Khi dám ôm ấp nỗi buồn đau

và quyết định không cần ai an ủi.

Nhưng một khuôn mặt trẻ thập thò qua khung cửa

và ngẩng lên nhìn tận mặt anh.

Anh chỉ biết lau khô dòng lệ

và thay đổi điệu hát của mình

Bởi thời gian là ngắn ngủi.

                   49

Tôi nắm lấy tay nàng

Và ghì chặt nàng vào lồng ngực của tôi.

Tôi muốn sắc đẹp của nàng đầy ắp cánh tay tôi

Muốn dùng những chiếc hôn đoạt lấy nụ cười tươi mát của nàng,

Muốn dùng mắt tôi uống no cái nhìn ảm đạm của nàng,

Nhưng than ôi, bây giờ tất cả ở đâu?

Ai có thể cướp được màu xanh trên trời thẳm?

Tôi muốn nắm trong tay sắc đẹp của nàng;

nhưng nó cứ thoát ra,

Và trong tay tôi chỉ còn thân thể.

Tôi đã mệt mỏi quay về thất vọng.

Ôi, thân thể làm sao chạm được tới bông hoa

chỉ tinh thần mới chạm được?

                   52

Vì sao ngọn đèn tắt?      

          Tôi đã lấy áo tôi che gió cho ngọn đèn,

          chính vì vậy mà ngọn đèn đã tắt.

Vì sao hoa lại tàn?

          Tôi ghì nó vào lòng tôi

          với tình yêu khắc khoải,

          chính vì vậy mà hoa đã tàn.

Vì sao dòng nước cạn khô đi?

          Tôi đã đắp một con đê qua dòng suối

          để sử dụng cho riêng tôi,

          chính vì thế mà dòng suối cạn.

Vì sao dây đàn đã đứt?

          Tôi đã cố đưa một nốt cao quá sức của nó,

          chính vì vậy mà dây đàn đã đứt.

                   55

Anh ra đi vào lúc giữa trưa.

Trời đang nắng gay gắt.

Anh ra đi

Khi em đã làm xong công việc

và một mình ngồi ngoài hiên.

Gió từng trận mang đến mùi hương

của những cánh đồng xa cách;

Những con bồ câu không biết mệt

gù mãi trong bóng cây râm mát.

Một con ong bay lạc

vào phòng em

đang báo tin

từ những cánh đồng xa cách.

Làng xóm ngủ yên trong hơi nóng ban trưa.

Đường sá không người qua lại.

Những khóm lá từng hồi đột ngột nổi lên

xào xạc rồi chết lặng.

Trong khi hàng xóm đã ngủ yên trong hơi nóng ban trưa

em nhìn kỹ bầu trời

và em dệt vào màu xanh

những chữ của một cái tên em hằng quen biết.

Em đã quên không tết xong mái tóc.

Ngọn gió xuân uể oải

nghịch đùa trên má em.

Dòng sông lặng lẽ trôi đi dưới bờ râm mát.

Những đám mây trắng lười không chuyển động.

Và em đã quên đi không tết xong mái tóc.

Anh đã đi vào lúc giữa trưa.

Bụi bên đường nóng bỏng

Và những cánh đồng hổn hển

Bầy chim câu đang gù trong đám lá dày.

Em chỉ một mình ngồi trên hiên

Khi anh đã ra đi.

                   65

Em chỉ là một trong những người phụ nữ

bận rộn vì những công việc hàng ngày tăm tối.

Sao anh lại phải chú ý đến em.

Và đưa em ra khỏi ngôi nhà mát mẻ

của cuộc đời bình dị của chúng em?

Tình yêu chỉ thiêng liêng khi nó còn thầm kín.

Nó ánh lên như chùm ngọc

nằm trong bóng im của trái tim e ấp.

Trong ánh sáng của ban ngày dòm dỏ

nó sẽ mờ đi thảm hại vô cùng.

Ôi, anh đã phá cái vỏ bọc quả tim em

Và lôi mối tình e sợ của em

ra ngoài khoảng trống.

Và thế là anh đã mãi mãi phá tan ngôi nhà râm mát

nơi cái tổ của tình em được dấu che.

Những người phụ nữ khác vẫn nguyên như cũ.

Không có ai len vào trong đời riêng của họ

Và bản thân họ cũng không hiểu những điều kín sâu của họ.

Họ cười, khóc, chuyện trò hay làm lụng

rất thoải mái, nhẹ nhàng.

Hàng ngày họ đến lễ ở đền thờ,

thắp đèn và kín nước ở sông lên.

Em hy vọng tình em

sẽ tránh được nỗi nhục hãi hũng của cảnh bơ vơ

nhưng anh quay mặt đi nơi khác.

Vâng, đường của anh mở rộng ra trước mặt,

nhưng anh đã chặn hết đường về của em

và để em trần trụi trước cuộc đời

với những cặp mắt không mi

nhìn em xoi mói

suốt ngày đêm.

                   57

Ôi, cuộc đời,

Ta đã hái một cành hoa của ngươi.

Ta ôm cành hoa vào trái tim ta

Và bị gai đâm.

Khi ánh ngày đã nhạt và trời đã tối đen,

thì hoa cũng héo

nhưng nỗi đau còn lại.

Ôi, cuộc đời,

Còn nhiều hoa nữa sẽ đến với ngươi

thơm tho và kiêu hãnh,

Nhưng giờ phút hái hoa của ta đã mãn

Và trong đêm đen

ta không có nữa đóa hồng

chỉ nỗi đau còn lại.

                   61

Lòng ta ơi, xin hãy bình yên,

Hãy để cho giờ phút ra đi dịu dàng, êm ái.

Hãy xem đó là điều viên mãn

đừng xem đó là chuyện tử vong.

Hãy để cho tình yêu tan ra thành kỷ niệm

Và nỗi khổ đau thành tiếng hát lời ca.

Hãy để cho chuyến bay qua trời thẳm

Kết thúc trong đôi cánh xếp về trên tổ ấm.

Hãy để cho lần bắt tay cuối cùng

Cũng đáng yêu như một đóa hoa đêm.

Ôi, chung cục mỹ miều,

Xin hãy đứng yên trong giây phút

Và nói lên trong im lặng,

những lời nói cuối cùng.

Ta xin cúi mình, nâng ngọn đèn lên

Soi sáng cho người trong lúc ra đi.

                   65

Có phải tiếng của em lần nữa gọi ta?

Chiều đã xuống.

Sự mệt mỏi ghì chặt ta

như đôi cánh tay của tình yêu khẩn khoản.

Có đúng là em gọi ta chăng?

Ta đã dành cả ngày của ta cho em

hỡi cô nàng độc ác,

Vậy mà em định chiếm đêm của ta nữa hay sao?

Tuy nhiên, mọi vật rồi sẽ có cáo chung.

Và nỗi cô đơn trong bóng tối

là riêng của từng người.

Vậy mà tiếng nói của em lại chọc thủng nỗi cô đơn

và dằn vặt ta sao?

Phải chăng buổi chiều không có một điệu ru nào trước cổng nhà em?

Có phải những cánh sao lặng lẽ

chẳng bao giờ leo lên bầu trời

phía trên tháp cao nghiệt ngã của em?

Có phải hoa trong vườn em không hề rơi xuống bụi

và chết đi một cách nhẹ nhàng sao?

Làm sao em lại gọi anh

hỡi em, cô nàng xao xuyến?

Thôi, hãy cứ để cho đôi mắt buồn của tình yêu

thao thức và khóc lên, vô ích.

Hãy để cho ngọn đèn cháy sáng trong ngôi nhà quạnh quẽ.

Hãy để cho con đò đưa những người dân cày mệt mỏi

trở về nhà.

Ta rời bỏ những giấc mộng của ta

và vội vàng đi theo tiếng gọi của em.

                   66

Một người điên lang thang đi tìm đá thử vàng

tóc anh bù xù

nước da anh rám nắng

và khắp người bụi bặm.

Cả thân hình anh chỉ là một cái bóng thôi,

đôi môi anh mím chặt

như cánh cửa lòng anh đóng kín.

Đôi mắt bừng cháy của anh

như ngọn đèn của con đom đóm

đang bay tìm bạn nó trong đêm.

Trước mắt anh

một biển cả mênh mông đang gào réo.

Những ngọn sóng ba hoa không ngừng kể lể

về những kho tàng dấu trong lòng bể

và chế diễu anh chàng dốt nát kia

chẳng hiểu ý nghĩa gì.

Có lẽ giờ đây anh không còn có hy vọng nào,

mà cũng không sao nghĩ được

bởi cuộc kiếm tìm này

đã thành cuộc sống của anh.

Thật đúng như biển kia

muốn đưa tay lên trời thẳm

để tới nơi không bao giờ tới được -

Thật cũng đúng như những vì sao

đang chạy vòng

mong tìm đến một nơi không bao giờ đến được -

Dù vậy, trên bờ bến cô đơn

Người điên kia, với mớ tóc hung đầy bụi,

vẫn lang thang tìm đá thử vàng.

Một ngày kia, một cậu bé trong làng đến hỏi:

"Này, ông hãy nói tôi nghe

ông đã tìm đâu ra sợi dây vàng

quàng ở lưng ông đó?"

Anh chàng điên giật mình -

Cái sợi dây trước kia là sắt

giờ đã thực là vàng;

Rõ ràng không phải trong mơ

nhưng anh không biết nó thay đổi tự bao giờ.

Anh thô bạo đập tay vào trán -

Ở đâu, vâng, anh đã thành công như vậy, ở đâu

mà anh không hay biết?

Từ đó đã thành một thói quen

hễ nhặt được đá

là anh cọ thử vào dây,

và ném đi

mà chẳng nhìn xem

có điều gì thay đổi;

Và anh chàng điên kia

đã tìm ra và đánh mất hòn đá thử vàng như vậy đó.

Mặt trời lặn xuống ở phương Tây.

bầu trời vàng rực.

Anh chàng điên lại tìm kiếm kho tàng đã mất

với chiếc lưng còng,

sức khỏe tiêu hao,

và trái tim lầm bụi

khác nào một cái cây

đã bật gốc tự bao giờ.

                   67

Dù buổi chiều đang đến dần từng bước

và báo cho mọi lời ca tiếng hát

hãy dừng đi;

Dù bạn ngươi đã về chỗ nghỉ ngơi

và ngươi đã mệt mỏi;

Dù nỗi sợ len vào trong bóng tối

và khuôn mặt của bầu trời đã bị phủ che;

Nhưng chim ơi, chim,

hãy lắng nghe ta

xin đừng xếp cánh.

Không phải bóng tối âm u của lá rừng đâu.

Chính là biển đang phồng lên

như một con rắn đen tăm tối.

Không phải cuộc khiêu vũ của hoa nhài đang nở,

mà chính là bọt nước ngời lên.

Ôi, đâu rồi bờ biển xanh rực nắng,

và đâu rồi, tổ ấm của ngươi?

Chim ơi, chim

hãy lắng nghe ta

xin đừng xếp cánh.

Đối với ngươi, không có hy vọng, không có gì sợ hãi

Không lời nói, không tiếng thầm thì, không tiếng khóc.

Không cửa nhà, không có giường để nghỉ ngơi

Chỉ có đôi cánh của ngươi

Và bầu trời mù mịt

Chim ơi, chim

hãy lắng nghe ta

xin đừng xếp cánh.

                   71*

Ngày chưa tàn hẳn

hội chợ vẫn còn,

cái hội chợ bên sông

Tôi lo rằng tôi đã phung phí thời gian

và đồng bạc cuối cùng cũng mất.

Nhưng không, người anh em của tôi ơi, tôi vẫn còn lại chút gì.

Số phận chưa phải là tước đi tất cả.

Chuyện mua bán đã xong,

Những món nợ đôi bên cũng thanh toán cả rồi,

đã đến lúc tôi về nhà yên nghỉ.

Nhưng, hỡi người gác cổng

Có phải anh hỏi tiền vào cửa đấy chăng?

Anh đừng lo, tôi vân còn lại chút gì.

Số phận chưa phải đã tước đi tất cả.

Gió lặng yên như báo trước cơn giông

Và đám mây thấp ở phương Tây

Chẳng phải một dấu hiệu gì tốt đẹp.

Dòng nước âm thầm chờ đợi gió về.

Tôi vội vã sang sông

trước khi trời chập tối.

Bác lái đò ơi, chắc bác hỏi tiền!

Vâng, người anh em ơi, tôi vẫn còn lại chút gì

Số phận chưa phải đã tước đi tất cả.

Một người hành khất ngồi dưới gốc cây, bên đường cái.

Than ôi, anh ta nhìn vào mặt tôi

Và ngần ngại ước mong!

Anh nghĩ rằng với những thu nhập trong ngày

chắc tôi giàu có lắm.

Vâng, người anh em ơi, tôi vẫn còn lại chút gì

Số phận chưa phải đã tước đi tất cả.

Đêm thẫm dần và đường cũng vắng hơn.

Đom đóm lập lòe trong kẽ lá.

Anh là ai mà len lén theo tôi, bước chân lặng lẽ?

À, tôi biết rồi

Chắc anh muốn chiếm đoạt

tất cả những gì tôi đã kiếm ra

Tôi sẽ không làm anh thất vọng!

Bởi vì tôi cũng còn lại chút gì

Và số phận không phải đã tước đi tất cả.

Tôi về đến nhà vào lúc nửa đêm.

Với hai bàn tay trắng.

Em đợi tôi ngoài cửa

với đôi mắt lo âu

lặng im và thao thức.

Như một con chim e sợ

Em bay đến lòng tôi, yêu mến nồng nàn.

Ồ, Chúa ơi, tôi còn lại rất nhiều.

Số phận không phải đã tước đi tất cả.

                   72

Sau những ngày lao động gian lao

Tôi đã dựng lên

một ngôi đền không cửa,

Những bức tường dày

đều xây bằng đá

Tôi đã quên tất cả mọi điều

và lánh xa cõi thế

Tôi mãi lo ngắm nhìn

và say sưa chiêm ngưỡng

cái hình tượng

tôi đã đặt lên trên điện.

Trong đền, là một đêm dài vĩnh viễn

chỉ soi sáng bằng những ngọn đèn dầu

khói hương dằng dặc

đã cuốn trái tim tôi thành những nếp nặng nề.

Không sao ngủ được,

tôi đã khắc lên những hình ảnh kỳ dị

theo những nét quanh co

như một mê đồ -

nào ngựa bay, nào hoa có mặt người,

nào phụ nữ với chân tay như rắn.

Không còn chừa một chỗ nào

cho tiếng lá reo

tiếng chim hót,

và tiếng nhộn nhịp

có thể len vào.

Âm thanh duy nhất ngân lên

trong vòm tối của ngôi đền

là tiếng của tôi nhịp nhàng cầu nguyện.

Tâm trí tôi trở nên sắc nhọn

và lặng yên như ngọn lửa nhọn kia.

Tất cả giác quan tôi

đều tan ra trong một niềm thanh thoát.

Tôi không rõ thời gian đã trôi đi như thế nào

Cho đến khi sét ập đến ngôi đền

Và một cơn đau nhói tận tim tôi.

Ngọn đèn như mờ đi và xấu hổ;

Những tượng khắc trên tường

như những giấc mơ bị trói

đã nhìn vào ánh sáng, đăm đăm, vô nghĩa

dường như cũng thích tự che mình.

Tôi nhìn vào hình tượng trên điện thờ.

Tôi thấy nó đang cười, sinh động

nhờ có sự tiếp cận tràn đấy sức sống

của Chúa Đời.

Và đêm đen, tôi hằng giam giữ

đã tung cánh bay lên

biến mất đâu rồi.

                   73

Hỡi mẹ kiên trì và ảm đạm

Hỡi người mẹ đất bụi của con

Tài sản vô cùng đâu phải là của mẹ.

Mẹ chật vật để mong đầy miệng những đứa con,

nhưng thức ăn đêm còn hiếm.

Món quà vui mẹ dành tặng cho chúng con

không bao giờ toàn vẹn.

Những đồ chơi mẹ làm ra cho lũ trẻ

cũng thật mỏng manh.

Mẹ không sao thỏa moãn được

những mong ước gay gắt của chúng con.

Nhưng đâu phải vì thế mà chúng con rời xa mẹ!

Nụ cười của mẹ tối đi vì u ám bóng đau thương

vẫn ngọt ngào trong mắt của con.

Tình yêu của mẹ dẫu chưa hề trọn vẹn.

Với lòng con vẫn rất thiết tha.

Từ lòng mẹ

mẹ đã nuôi chúng ta bằng cuộc đời

chứ đâu bằng sự trường cửu!

Chính vì vậy mà đôi mắt mẹ

vẫn luôn thao thức.

Mẹ đã lao động qua đời này đời nọ

với sắc màu và tiếng hát

thế nhưng thiên đường mẹ vẫn chưa xong,

nó mới chỉ là một phác thảo của buồn thương!

Bên trên những sáng tạo ra bao điều mỹ lệ của mẹ

là một màn sương nước mắt phủ che.

Con muốn trút lời ca của con

vào trong quả tim thầm lặng của mẹ,

Và trút tình yêu của con

vào tình yêu của mẹ.

Con muốn thờ phụng mẹ

bằng lao động của con.

Mẹ Đất ơi,

Con đã nhìn thấy khuôn mặt dịu hiền của mẹ.

                   74

Trong sân chầu vũ trụ

Chiếc lá cỏ bình thường

Cũng ngồi chung một thảm

Với ánh mặt trời

                   và sao sáng trong đêm.

Thế đấy, trong lòng vũ trụ

những lời ca tiếng hát của tôi

cũng ngồi chung một chỗ

với điệu nhạc của rừng, mây.

Nhưng còn ngươi, con người lắm của

sự giàu có của ngươi không được một phần nào

trong sự lớn lao bình dị

của ánh nắng mặt trời rực rỡ vàng tươi

hay của ánh trăng mơ màng, êm dịu.

Ân huệ của trời cao

tỏa khắp muôn loài

cũng không xuống đến sự giàu có của ngươi.

Và khi thần chết hiện ra

thì sự giàu có của ngươi

sẽ nhạt mờ, héo hắt

và rơi vào đất bụi.

                   75

Lúc nửa đêm

Con người muốn làm người khổ hạnh

bảo rằng:

"Đã đến lúc tôi phải bỏ nhà

ra đi tìm Chúa.

Ôi, không biết ai đã giữ tôi lại quá lâu

trong ảo mộng ở nơi này."

Và Chúa Đời thầm nhủ:

"Ta"

Nhưng người kia không nghe thấy

Vợ anh ta nằm một bên giường

yên lành trong giấc ngủ

với đứa con đang ngon giấc trong lòng.

Người kia nói:"Ngươi là ai

mà đùa ta lâu thế?"

Và tiếng nọ trả lời:

"Họ chính là Chúa Đời."

Nhưng người kia vẫn không nghe rõ.

Đứa con kêu lên trong giấc ngủ

Và ôm mẹ chặt hơn.

Chúa Đời ra lệnh:

"Này, thằng điên!

Hãy thôi đi

Chớ bỏ nhà ngươi nữa!"

Nhưng người kia vẫn chửa nghe ra.

Chúa thở dài, than thở:

"Tại sao tín đồ

cứ muốn đi tìm Chúa

trong khi chính họ

đã xa ta?"

                   76

Phiên chợ diễn ra phía trước ngôi đền.

Trời đã mưa từ sáng tinh mơ

và ngày sắp hết.

Niềm vui trong đám người đông đảo

cũng không sao có thể sáng tươi bằng

nụ cười tươi của em gái nhỏ kia

vừa có một xu

mua chiếc còi bằng lá cọ.

Tiếng còi vui bay lên, cao hơn cả

mọi tiếng cười

và mọi tiếng ồn ào, náo động.

Một đoàn người vô tận

tới lui và chen lấn

lẫn nhau.

Đường sá bùn lầy

Con sông lụt lội

Và cánh đồng ngập nước

trong cơn mưa rả rích không ngừng.

Nỗi buồn tủi của đám người đông đảo

cũng không sao lớn bằng

nỗi buồn tủi của chú bé kia -

Chú không có nổi một xu

để mua chiếc gậy tô màu.

Đôi mắt thèm thuồng của chú

nhìn vào cửa hàng

làm cho tất cả đám người kia

thương xót.

                   77

Người công nhân cùng với vợ

từ miền Tây đến ở

đang đào đất làm gạch để xây lò.

Đứa con gái nhỏ của họ đi đến bờ sông

và cọ rửa xoong nồi không biết mỏi.

Chú em nhỏ của cô ta,

đầu cạo trọc,

nước da nâu,

ở trần trùng trục

tay chân lấm bùn.

nó theo cô

và kiên nhẫn đứng trên bờ chờ cô gọi đến.

Cô bé trở về nhà

với liễn nước trên đầu,

chiếc "bô" đồng sáng ngời trong tay trá,

và tay phải dắt em -

Cô là một con sen nhỏ rất ngoan

của mẹ,

và trang nghiêm

vì những nỗi lo âu nặng trĩu,

ở trong nhà.

Một hôm tôi nhìn thấy

chú bé ở truồng kia

ngồi duỗi chân trên cỏ.

Cô chị đang ngồi dưới nước

cọ rửa những chiếc "bô"

với nắm đất trong tay

Cô quay rồi lại quay.

Ở gần đó một chú cừu lông mịn

đứng gặm cỏ bên sông.

Nó đến gần nơi chú bé đang ngồi

và đột ngột be lên một tiếng

Chú bé giật mình, khóc thét.

Cô chị vội bỏ chiếc "bô" đang rửa

đến ngay.

Cô bế em trong tay

Còn tay kia cô bế con cừu nhỏ

Cô vuốt ve, mơn trớn cả hai

và buộc chúng vào một sợi dây

của tình thương mến

cả hai đứa trẻ thơ

của vật và người.

                   85

Bạn đọc ơi,

Bạn là ai, mà sẽ đọc thơ tôi

một trăm năm sau nữa?

Tôi không sao có thể gửi đến bạn

chỉ một đóa hoa thôi

trong vườn hoa phong phú của mùa xuân,

và chỉ một ánh sáng thôi

của đám mây vàng rực xa xôi.

Bạn hãy mở cửa

và hãy nhìn ra ngoài xa.

Trong khu vườn đầy hoa của bạn

xin bạn hãy hái đi những kỷ niệm thơm tho

của những đóa hoa

đã héo tàn từ trăm năm trước.

Và trong niềm vui của lòng bạn

bạn có nghe chăng

một niềm vui sinh động

đã từng hát lên một buổi sáng mùa xuân

và đã gửi đi qua suốt một trăm năm

những tiếng vui của nó.